Czym jest poród VBAC (Vaginal Birth After Cesarean), czyli poród drogami natury po przebytym wcześniej cięciu cesarskim. Sam fakt wykonania cesarskiego cięcia w poprzedniej ciąży nie oznacza bowiem automatycznie, że każda kolejna ciąża również musi zakończyć się operacyjnie.

Decyzja o podjęciu próby porodu drogami natury powinna jednak zawsze zostać poprzedzona dokładną oceną stanu zdrowia ciężarnej, przebiegu aktualnej ciąży oraz dokumentacji dotyczącej wcześniejszego cięcia cesarskiego.

Kto ma największe szanse na udany VBAC?

Szanse na powodzenie porodu drogami natury po wcześniejszym cięciu cesarskim są uzależnione od wielu czynników. Szczególnie istotny jest powód, dla którego wykonano poprzednią operację.

Jeżeli wskazanie do wcześniejszego cięcia miało charakter jednorazowy i nie występuje w obecnej ciąży – przykładowo nieprawidłowe położenie płodu – możliwość zakończenia kolejnej ciąży drogami natury może być większa.

Znaczenie ma również przebieg wcześniejszych porodów. Przebyty wcześniej poród drogami natury, szczególnie udany VBAC, jest jednym z czynników zwiększających prawdopodobieństwo powodzenia kolejnej próby porodu pochwowego.

Lekarz bierze pod uwagę także między innymi:

• rodzaj nacięcia wykonanego na macicy podczas poprzedniego cięcia cesarskiego,
• liczbę przebytych operacji,
• przyczynę wcześniejszego cięcia,
• przebieg obecnej ciąży,
• położenie dziecka,
• przewidywaną masę płodu,
• umiejscowienie łożyska,
• stan zdrowia matki i dziecka,
• przebieg wcześniejszych porodów oraz ewentualne powikłania.

Bardzo ważne jest przy tym rozróżnienie blizny widocznej na skórze od blizny znajdującej się na macicy. Wygląd blizny na brzuchu nie pozwala określić, w jaki sposób została wcześniej nacięta macica. Dlatego przy planowaniu VBAC istotna może być dokumentacja medyczna i opis poprzedniej operacji.

Rodzaj wcześniejszego cięcia ma znaczenie

Najkorzystniejszą sytuacją z punktu widzenia możliwości podjęcia próby VBAC jest wcześniejsze poprzeczne nacięcie dolnego odcinka macicy. Jest to obecnie najczęściej stosowany sposób wykonywania cięcia cesarskiego.

Znacznie większą ostrożność należy zachować u pacjentek, u których wcześniej wykonano tzw. cięcie klasyczne, czyli pionowe nacięcie obejmujące górną część macicy. W takim przypadku ryzyko pęknięcia macicy podczas porodu jest większe i próba porodu drogami natury zazwyczaj nie jest zalecana.

Pęknięcie macicy – najważniejsze powikłanie, o którym należy pamiętać

Jednym z najpoważniejszych, choć stosunkowo rzadkich powikłań porodu po wcześniejszym cięciu cesarskim jest pęknięcie macicy w obrębie istniejącej blizny.

Według danych Royal College of Obstetricians and Gynaecologists do pęknięcia blizny macicy podczas planowanego VBAC dochodzi u około 1 na 200 rodzących. Ryzyko może wzrastać między innymi wtedy, gdy konieczne jest wywoływanie lub nasilanie czynności porodowej.

Z tego powodu VBAC powinien odbywać się w warunkach szpitalnych, w miejscu umożliwiającym ciągłą ocenę stanu płodu oraz szybkie wykonanie cięcia cesarskiego, jeżeli pojawią się wskazania do zakończenia porodu operacyjnie.

Jak wygląda poród VBAC?

Sam przebieg porodu może być zbliżony do porodu u kobiety, która wcześniej nie przebyła cięcia cesarskiego. Istnieją jednak istotne różnice dotyczące nadzoru nad rodzącą.

Podczas VBAC szczególnie ważne jest monitorowanie czynności serca płodu. Zmiany zapisu KTG mogą być jednym z pierwszych sygnałów świadczących o wystąpieniu komplikacji.

Personel medyczny obserwuje również postęp porodu, czynność skurczową macicy i ogólny stan pacjentki.

Podjęcie próby VBAC nie oznacza jednocześnie, że poród musi zostać zakończony drogami natury za wszelką cenę. Jeżeli poród nie postępuje prawidłowo albo pojawią się objawy mogące świadczyć o zagrożeniu matki lub dziecka, konieczne może być wykonanie pilnego cięcia cesarskiego.

Dlatego właściwszym określeniem jest często TOLAC (Trial of Labor After Cesarean), czyli próba porodu drogami natury po wcześniejszym cięciu cesarskim. Dopiero jej pomyślne zakończenie nazywamy VBAC.

Czy po cesarskim cięciu można wywoływać poród?

Jest to jedno z najczęstszych pytań zadawanych przez pacjentki rozważające VBAC.

Samo wcześniejsze cięcie cesarskie nie oznacza, że indukcja porodu jest zawsze niemożliwa. Wymaga ona jednak szczególnej ostrożności, ponieważ niektóre sposoby wywoływania i stymulowania porodu mogą zwiększać ryzyko powikłań, w tym pęknięcia macicy.

Dobór metody zależy od sytuacji położniczej, stanu szyjki macicy, przebiegu ciąży oraz historii wcześniejszych operacji. Decyzja powinna być więc podejmowana indywidualnie przez lekarza prowadzącego poród.

Spontaniczne rozpoczęcie porodu jest generalnie sytuacją korzystniejszą z punktu widzenia powodzenia VBAC.

Kiedy ponowne cięcie cesarskie może być bezpieczniejszym rozwiązaniem?

Nie każda pacjentka po przebytym cięciu cesarskim będzie kandydatką do VBAC. Ponowne planowe cięcie może zostać zalecone między innymi wtedy, gdy występuje przeciwwskazanie do porodu drogami natury niezależne od poprzedniej operacji.

Szczególnej oceny wymagają również pacjentki po kilku wcześniejszych cięciach cesarskich, po przebytym pęknięciu macicy lub po klasycznym nacięciu macicy.

Istotne mogą być także nieprawidłowości dotyczące łożyska, nieprawidłowe położenie płodu oraz inne powikłania obecnej ciąży.

Każdy przypadek należy jednak rozpatrywać indywidualnie. Sama informacja „jestem po cesarskim cięciu” nie wystarcza ani do zakwalifikowania kobiety do VBAC, ani do jego wykluczenia.

VBAC czy kolejne cięcie cesarskie?

Oba sposoby zakończenia ciąży wiążą się z określonymi korzyściami i ryzykiem.

Udany VBAC pozwala uniknąć kolejnej operacji w obrębie jamy brzusznej. Może wiązać się między innymi z krótszą rekonwalescencją, mniejszą utratą krwi oraz mniejszym ryzykiem niektórych powikłań pooperacyjnych.

Ma to szczególne znaczenie dla kobiet planujących kolejne ciąże, ponieważ wraz z liczbą przebytych cięć cesarskich mogą wzrastać niektóre zagrożenia związane między innymi z nieprawidłowym umiejscowieniem i wrastaniem łożyska.

Z drugiej strony nieudana próba porodu drogami natury może zakończyć się pilnym cięciem cesarskim. Dlatego decyzja nie powinna opierać się wyłącznie na chęci uniknięcia kolejnej operacji.

– Nie istnieje jeden sposób rozwiązania ciąży, który będzie najlepszy dla wszystkich kobiet po przebytym cięciu cesarskim. Najważniejsza jest indywidualna ocena pacjentki, przebiegu obecnej ciąży oraz historii wcześniejszych porodów i operacji – wskazuje dr n. med. Piotr Magnowski, specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii, ginekologii onkologicznej oraz genetyki klinicznej.

Dlatego o planowanym sposobie porodu warto porozmawiać z lekarzem odpowiednio wcześnie. Pozwala to przeanalizować dokumentację z poprzedniego cięcia cesarskiego, ocenić potencjalne czynniki ryzyka oraz omówić korzyści i zagrożenia związane zarówno z próbą VBAC, jak i planowym ponownym cięciem cesarskim.

Zapraszamy do skorzystania z konsultacji medycznej w gabinecie lekarskim w miejscowości Luboń oraz Tarnowo Podgórne. Na wizytę należy umówić się pod numerem 606-340-593.

Informacje zawarte na blogu mają charakter informacyjny i nie stanowią porady medycznej oraz nie powinny zastępować indywidualnej konsultacji z lekarzem.

Źródła: rekomendacje i materiały American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) oraz rekomendacje dotyczące opieki położniczej.